Over de site
Informatie
Kronkels
Verhalen
Recensies
Links
Contact


Valid HTML 4.01 Transitional  

Van Madame   van rené   van derden       

Over derden in je relatie

Deze kronkel werd gepubliceerd in Kerfstok 5/2003


Hokjes

We hebben thuis regelmatig mensen op visite. Mensen ontvangen (en mensen bezoeken) is één van onze grootste hobby's. Nu begeven mijn lief en ik ons met enige regelmaat in SM-kringen en daarom mag het niet verwonderlijk zijn dat mensen die ons huis binnenkomen vaak iets met SM hebben. De kinderen (10, 12 en 14) weten dat. Ze maken er een sport van nieuwe mensen op een onverwacht moment te vragen of ze dominant dan wel onderdanig zijn. Tot die vraag is er vaak met nog geen woord over SM gesproken en de kids vinden het heerlijk de vaak verblufte gezichten van de visite te zien. Hun vraag wordt altijd beantwoord. Soms krijgen ze te horen dat iemand dominant èn onderdanig is. O, zeggen ze dan, je bent dus switch. Want ook die term kennen ze.

Ik geloof niet dat mensen dominant of onderdanig zijn, zoals ze biologisch man of vrouw zijn. In mijn visie zijn dominantie en onderdanigheid relatieve eigenschappen; je kunt naar de ene persoon toe heel dominant zijn, terwijl je naar een andere persoon juist heel onderdanig kunt zijn. Het heeft wel iets van een pikorde. Eén van de mensen die we tot onze vriendenkring mogen rekenen is een sterke vrouw met een eigen wil. De kinderen vliegen voor haar en ik heb al menig dominant voor haar zien buigen. Maar zet de juiste persoon voor haar neus en ze is als was. Dat soort voorbeelden kennen we allemaal wel, denk ik. Zowel in het dagelijks leven als in de wereld van de SM. In zekere zin is iedereen een switch.

Hokjes als dominant-onderdanig, heteroseksueel-homoseksueel of monogaam-polygaam kunnen heel nuttig zijn. Want hoewel de eerste honderd procent dominant en de eerste honderd procent onderdanige en de eerste honderd procent weet-ik-veel-wat nog geboren moeten worden, hebben mensen natuurlijk wel degelijk hun voorkeuren. Iemand die zich dominant noemt, heeft vast en zeker een voorkeur voor spelletjes waarin hij de baas is. En het is hartstikke handig dan te kunnen zeggen dat je vooral geïnteresseerd bent in een onderdanige partner. En als je je toch echt vooral aangetrokken voelt door mensen van het andere geslacht, dan is het makkelijk te kunnen zeggen dat je heteroseksueel bent.

Hokjes zijn niet alleen handig als je iets wilt zeggen over jezelf; over wat je vanbinnen voelt. Ze zijn ook handig als je iets wilt zeggen over de manier waarop je in het leven staat. Iemand die zegt dat hij monogaam is, kan heel goed bedoelen dat hij ook wel weet dat zoiets in onze maatschappij nu eenmaal gangbaar is en dat hij er geen onoverkomelijke bezwaren tegen heeft zich daaraan aan te passen. Intrinsiek monogaam is hij niet, maar omwille van de lieve vrede noemt (en gedraagt) hij zich wel zo.

 

Polyamorie

Mensen zijn polygaam. Als dat niet zo was, dan zouden we niet al die moeite hoeven doen om krampachtig aan onze monogamie vast te kunnen houden. En die moeite doen we. Dat begint al in de bijbel (en ongetwijfeld andere religieuze boeken), waar gedwongen monogamie het zelfs heeft gebracht tot gebod. Ook in onze aardse wetten wordt monogamie zoveel mogelijk afgedwongen. Polyandrie en polygynie zijn in veel samenlevingen bij de wet verboden. Seks buiten je relatie kan soms wel op een min of meer legale manier, maar mensen die zich swingers noemen hebben vaak toch wel één en ander uit te leggen. In het algemeen is seks buiten de vaste relatie not done. Het geschiedt in het geheim en kan tot enorme problemen leiden wanneer het ontdekt wordt. Tot aan echtscheiding toe (die dan, maar dat terzijde, om die reden door kerk en staat nog gerechtvaardigd wordt geacht ook).

Mensen zijn polygaam. Gevoelens die we voor een ander kunnen ervaren, zijn niet zomaar ineens verdwenen als we een vaste partner hebben. Natuurlijk, je bent wel in meer of mindere mate gefocust op je partner, maar dat wil niet zeggen dat je ineens oogkleppen op krijgt. Niet voor niets barst het in de reclame van seks. Niet voor niets floreren pornografie (de mannelijke variant) en romantiek (de vrouwelijke variant).

Als we willen nadenken over hoe mensen echt in elkaar zitten, dan kunnen hokjes buitengewoon storend zijn. Aan de oppervlakte hebben mensen bij een hokje vaak dezelfde ideeën, maar als je wat dieper op de materie ingaat blijkt al snel dat we een net wat andere definitie hebben dan onze gesprekspartner. Probeer maar eens een serieus gesprek te voeren over de zegeningen en makkes van een TPE en voordat je het weet zit je samen te bediscussiëren wat 'TPE' nou eigenlijk is. Het zou handig zijn de hokjes maar even te laten voor wat ze zijn en te proberen tot de kern door te dringen, maar dat is helemaal niet makkelijk; voordat je het weet zit je toch weer in hokjes te denken, ieder met zijn eigen referentiekader.

De Kerfstok die u nu in handen heeft, heeft een thema meegekregen. Dat thema is polyamorie. Weer een hokje. Als je het woord oppervlakkig bekijkt, zou je kunnen concluderen dat het iets te maken moet hebben met "veel liefdes". Dat is dan ook het geval. Ga je op internet kijken, dan merk je al snel dat het begrip op verschillende manieren wordt ingevuld, maar de grootste gemene deler is toch wel iets in de geest van "van meerdere mensen tegelijk kunnen houden en daar in de praktijk ook iets mee doen". Het komt er op neer dat mensen die zich polyamor noemen, verwikkeld (willen) zijn in meerdere liefdesrelaties tegelijk. Seks speelt in die relaties vaak een rol maar is niet essentieel. Liefde is dat wel. En met het woord 'liefde' hebben we weer een hokje te pakken, want, wat is liefde? Als ik zo eens bezie wat de (door mijn beperkte talenkennis voornamelijk Engelstalige) internetgemeenschap erover te vertellen heeft, kan 'liefde' breed opgevat worden. Gevoelens van genegenheid zijn het minimum; vormen waarin het enkel en alleen gaat om seks, tellen niet mee.

De manier waarop polyamorie concreet wordt ingevuld is zeer divers. Er zijn mannen die samenwonen met meerdere vrouwen (polygynie), vrouwen die samenwonen met meerdere mannen (polyandrie), groepen van mannen en vrouwen in allerlei samenstellingen, LAT-relaties en allerlei combinaties van voornoemde vormen. Vaak ervaren partners zo'n samenleving als een soort multi-huwelijk (of , zo je wilt, multi-verkering).

Het is mogelijk dat een mens liefdesrelaties heeft met enkele anderen en dat die anderen onderling niet zo'n liefdesrelatie hebben. Het is ook mogelijk dat in een groep iedereen met iedereen zo'n liefdesrelatie heeft. En natuurlijk komen ook hier weer alle denkbare tussenvormen voor.

 

Polyamorie en SM

In SM-kringen komt het regelmatig voor dat koppels derden betrekken in hun spel. Je ziet dominanten met meerdere onderdanigen, onderdanigen met meerdere dominanten, slaafjes die worden uitgeleend, slavinnen die letterlijk in de groep worden gegooid ter aller vermaak, partnerruilvarianten en natuurlijk mijn eigen stokpaardje, cuckolding. Vaak betreft het spelen om het spelen; wanneer een Dom zijn slavin, die misschien wel is gebonden en geblinddoekt, gebruikt, en haar laat nemen door een onbekende man, dan kan dat heel spannend en lekker zijn, maar het past niet in het hokje polyamorie. Een Domme, daarentegen, die in het gelukkige bezit is van twee slaafjes (alles m/v, hè, maar dat hoef ik toch niet steeds te herhalen?) en wier gevoelens voor beiden verder gaan dan kriebels in de buik als zij ze afranselt, past wel in dat hokje.

Ik heb de indruk dat SM'ers (en bijvoorbeeld ook swingers), minder moeite hebben met polyamorie dan Jan Modaal en Tante Truus. Of dat ook echt zo is weet ik natuurlijk niet en ik weet evenmin, als het inderdaad zo is, waardoor dat dan komt. Misschien speelt de vermeende tolerantie van SM'ers een rol; misschien staan wij iets meer open voor dingen die anders zijn dan gangbaar. Al proef ik onder SM'ers ook vaak een zweem van 'zo hoort het'. Een andere verklaring zou kunnen zijn dat we zo graag spelen, dat we bereid zijn zaken te accepteren die we nooit zouden accepteren als dat spel ons niet zo trok. Of zien we af en toe niet helemaal waar we eigenlijk mee bezig zijn, gepreoccupeerd als we zijn door onze levenswijze. Wie zal het zeggen? Feit is, dat SM-relaties waarin meer dan twee mensen betrokken zijn, of stellen die daarvan dromen, bepaald geen zeldzaamheid zijn. Een ander feit is trouwens dat veel van die relaties geen lang leven beschoren zijn -maar dat is een algemeen voorkomend fenomeen in SM-land, ook waar het traditionele (in de zin van 'met z'n tweeën') relaties betreft.

Hoewel polygamie naar mijn mening de natuurlijke staat van een mens is, is in onze cultuur monogamie de norm. Dat heeft natuurlijk alles te maken met angst; ik heb nog maar zelden mensen horen zeggen dat ze het een probleem zouden vinden als zij zèlf meerdere partners zouden hebben. Ook niet in de vanillewereld. Pas wanneer de pártner ter sprake komt in relatie tot meerdere geliefden, ontstaan de moeilijkheden. Monogamie wordt iemand daarom, naar mijn stellige overtuiging, opgedrongen door de angst van zijn partner. Monogamie is de angst van de ander. En zo is in zekere zin monogamie de hel; immers, de hel, zijn dat niet de anderen? Waar die angst vandaan komt ligt tamelijk voor de hand: het is de angst te verliezen, de angst niet te voldoen. Het is een angst die zich vaak uit in jaloezie.

 

Uit eigen ervaring

Hoe doen al die mensen dat dan, die uit vrije wil kiezen voor een polyamore relatie? Kennen die dan geen jaloezie? Kennen die niet de angst te verliezen of overbodig te worden? Ongetwijfeld zullen er mensen zijn die die angst inderdaad niet kennen. Ik heb zelf ook erg lang gedacht dat ik geen gevoelens van jaloezie kon ervaren. Totdat ik mijn lief ontmoette. Al na een paar weken ondervond ik aan den lijve hoe jaloezie je emotionele huishouding overhoop kan gooien, ik had het zwaar te pakken. Terugdenkend aan mijn vorige relaties concludeer ik dat die dan dus van minder belang waren. Met alle respect voor mijn exen; het zijn stuk voor stuk prima vrouwen waarmee ik mooie momenten heb mogen beleven en waar ik echt wel wat voor heb gevoeld. Dat neemt niet weg dat mijn gevoelens voor mijn lief vele malen dieper gaan.

De plotselinge manifestatie van mijn jaloezie lijkt een beetje op een kwantumsprong: net alsof precies de juiste frequentie op mijn hormonen moest worden afgevuurd om in een aangeslagen toestand te kunnen geraken (en ga de vergelijking nou alsjeblieft niet extrapoleren naar allerlei metafysisch geneuzel; het heeft niets met kwantummechanica te maken, het is slechts een poging iets te visualiseren). Dus, wie weet, misschien kennen sommige mensen in een polyamore relatie wel degelijk jaloezie, maar hebben de partners domweg niet de juiste eigenschappen om bij elkaar de 'aangeslagen toestand van jaloezie' op te wekken. Het zal vast en zeker hier en daar het geval zijn. Als ik het ervaar, dan zullen er zeker anderen zijn bij wie het ook zo werkt.

De afwezigheid van jaloezie kan ook een andere oorzaak hebben dan dat de partner niet belangrijk genoeg is. Het kan ook zijn dat de derde persoon niet bedreigend genoeg is. Als je zeker weet dat je partner je nooit zal verlaten omwille van die derde, dan valt er een hele grond voor jaloezie weg. Mijn lief heeft in de afgelopen jaren een aantal malen iemand erbij gehad. Ze heeft slaafjes gehad en ze heeft een vriendin gehad. Voor elk van die mensen heeft ze gevoelens gekoesterd die verder gingen dan gewoon vriendschap. Met name haar vriendin was haar dierbaar; ze hield behoorlijk veel van haar. Maar ook voor haar slaafjes voelde mijn lief diepe genegenheid. Ze waren belangrijk voor haar, maar het was steeds vanaf het begin duidelijk dat ze me er nooit voor zou verlaten. Ik heb wel degelijk regelmatig gevoelens van jaloezie gehad jegens haar slaafjes en haar vriendin. Maar altijd in beperkte, hanteerbare mate. Naarmate zo'n relatie langer duurde, werden mijn gevoelens van jaloezie minder. Ook bij iedere (dat klinkt alsof het er veel zijn geweest, maar dat valt reuze mee) volgende nieuwe partner. In de loop van de tijd word ik steeds zekerder van mezelf en van de kracht van de liefde die mijn vrouw en ik voor elkaar voelen, waardoor de dreiging van een breuk steeds kleiner wordt. En daarmee de ruimte om derden toe te laten in je relatie, steeds groter.

Om een polyamore relatie te laten slagen hoeft jaloezie niet buitengesloten te worden. Je kunt het ook cultiveren en gebruiken in je spel. Net zoals een masochist pijn kan verdragen doordat het op één of andere manier getransponeerd wordt naar lust of andersoortig genot, kan een onderdanige dat met jaloezie. Een cocktail van vernedering, angst, jaloezie en onderdanigheid kan buitengewoon erotiserend werken. Aldus kan cuckolding voor zowel de Domme, als de slaaf, een zeer opwindende leefstijl zijn. Bij mij persoonlijk is het besef dat mijn lief alle seksuele vrijheid heeft, terwijl mijn seksualiteit steeds meer in haar handen komt, de basis van mijn onderdanigheid geweest. 'Seksuele vrijheid' betekent voor een vrouw vaak ook de vrijheid diepere gevoelens voor anderen te koesteren. Dat vind ik soms erg moeilijk maar ook ontzettend geil.

 

De slagingskans

Waarom mislukken polyamore relaties zo vaak? De vraag roept direct twee tegenvragen op. Is het waar dat polyamore relaties vaak mislukken? En wat is 'mislukken'? Polyamore relaties zijn inderdaad veel vaker dan traditionele relaties geen lang leven beschoren. Volgens Carolien Roodvoets houdt slechts zo'n 2 procent van de relaties waarin meer dan twee mensen betrokken zijn, stand (De Duivelsdriehoek, 2001). Voor de hand liggende redenen zijn dat toch jaloezie teveel opspeelt, of dat het gewoon onvoldoende klikt, of dat het te ingewikkeld wordt met meer dan twee mensen iets op te bouwen (met z'n tweeën is vaak al ingewikkeld genoeg). Wij (ja, ook ik, zij het op een ander niveau) hebben veel mooie momenten mogen beleven met mijn liefs vriendin en slaafjes. In die zin is geen van haar relaties mislukt. Maar het is helaas wel steeds tot een breuk gekomen.

"Precies, op de dag af, heb ik naast mijn relatie met rené ook een jaar lang een relatie gehad met C. een prachtige, intelligente, mooie, geweldige vrouw. Ik mis haar nog regelmatig en tegelijk ben ik opgelucht dat deze relatie voorbij is. Jaloezie speeldeeen rol voor mij. René en C. hadden geen enkele seksuele of lichamelijke contact (de paar keer dat ik opdracht gaf buitengelaten, maar op de een of andere manier was ik dan niet jaloers). Maar ik had de grootste moeite - vooral in het begin - als rené en C. samen lachten of elkaar plaagde of mailtjes uitwisselden. Aan de ene kant was het wat ik wilde. Ik wilde dat er ook een band bestond tussen rené en C. Aan de andere kant had ik daar moeite mee. Toch is dat niet het grootste struikelblok geweest voor mij. Op den duur was ik minder en minder jaloers, ik merkte dat ik veilig was. Wat wel heel moeilijk was, was het verlies aan intimiteit. Voor een onverklaarbare reden, zijn gesprekken met zijn drieen gewoon een stuk minder intiem dan een gesprek waarbij je met zijn tweeen bent. In het begin, als de verliefdheid op zijn hoogste is, merk je het niet zo. Later wel. Ik merkte dat rené en ik minder praatte. Dat C en ik vaak aan de oppervlakte bleven. Sommige onderwerpen sneden rené en ik niet meer aan om C niet te kwetsen, andere vond ik weer moeilijk om met zijn drieen over te praten. Regelmatig veranderenden gesprekken in een soort clanvormingen; twee tegen één. Al met al, vond ik het moeilijker en moeilijker. Wat verder ook een rol speelde in de breuk, was het verschil in interesse enzovoorts. rené en ik vinden het heerlijk en ontspannend om te lezen. Voor C. was lezen een verplichting dat je niet voor je plezier deed. C vond een dansgelegenheid leuk, rené had een pokkehekel aan die herrie en mij deed het niet zoveel. Een filmpje uitzoeken was een hele verzoeking: drie verschillende smaken. En zo zou ik nog een hele tijd door kunnen gaan. Al met al geloof ik nog steeds dat een polyamoureuze relatie kan. Ik geloof wel ondertussen dat het erg moeilijk is. Als je je bedenkt dat één op de drie getrouwde mensen scheiden, dan kan je op je vingers natellen dat een driehoeksrelatie nog een grotere kans heeft op mislukking. En al zouden twee van de drie samen verder gaan: de driehoeksrelatie is wel verbroken... Hoe je het ook wendt of keert."

Om een relatie te doen slagen is het noodzakelijk dat alle betrokkenen er voldoende uit kunnen halen, en in kunnen stoppen, van wat ze nodig hebben. Ons is het tot op heden niet gelukt dat te bereiken. Dat doet pijn; het beëindigen van een relatie brengt veel verdriet met zich mee. Maar ook veel dankbaarheid voor de mooie dingen die het heeft gebracht. De kans dat we opnieuw derden zullen toelaten in ons leven is groot. We beseffen dat we polygaam zijn en we accepteren dat. Koesteren het misschien wel. Mijn lief en ik dromen allebei van een voortgezet heerlijk leven samen, met als kersje op de taart een minnaar voor haar. Of misschien wel twee. Het zou voor ons de perfecte combinatie zijn van polyamorie en SM. Waarmee ik dan toch weer terug ben bij de hokjes.


© re{N}éBE , september 2003.

Naar boven